Acil Durum Kontrol Listesi
Önce şunu bilin: Dolandırıcılığa uğramak dikkatsizlik ya da saflık göstergesi değildir. Bu işi yapanlar; kurum adlarını, resmî dil kalıplarını ve zaman baskısını bilinçli olarak kullanan, senaryolarını defalarca denemiş kişilerdir. Kendinizi suçlamak yerine enerjinizi aşağıdaki adımlara yöneltmek, hem zararı sınırlamanın hem de toparlanmanın en kısa yoludur.
Liste zaman sırasına göre düzenlendi. Her maddeyi tamamladıkça işaretleyebilmek için bu sayfayı yazdırabilir ya da ekran görüntüsünü alabilirsiniz. Ayrıntıları sonraki bölümlerde bulacaksınız.
İlk 15 dakika
- Bankanızı kartın arkasındaki veya resmî uygulamadaki numaradan arayın; kartları ve şüpheli işlemleri durdurun.
- İnternet/mobil bankacılık şifrenizi değiştirin, tanımadığınız cihaz ve oturumları kapatın.
- Uzaktan erişim uygulaması kurduysanız internet bağlantısını kesin ve uygulamayı kaldırın.
- Hattınız aniden çekmiyorsa başka bir telefondan operatörünüzü arayın.
İlk 24 saat
- e-Devlet şifrenizi değiştirin, İki Aşamalı Giriş'i açın, Kullanım Geçmişi'ni kontrol edin.
- E-posta, WhatsApp ve sosyal medya hesaplarınızı güvene alın; yakınlarınızı uyarın.
- Ekran görüntüsü, arama kaydı, dekont ve karşı IBAN bilgisini tek bir klasörde toplayın.
İlk hafta
- Polis, jandarma veya Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunun; evrak numarasını saklayın.
- Bankanıza yazılı itiraz yapın ve başvurunuzun alındığını gösteren belgeyi isteyin.
- e-Devlet'teki Mobil Hat Sorgulama ile adınıza bilginiz dışında hat açılıp açılmadığına bakın.
Sonraki haftalar
- Hesap hareketlerinizi ve Risk Merkezi raporunuzu düzenli kontrol edin.
- “Paranızı geri alırız” diyerek ücret isteyen hiç kimseye ödeme yapmayın.
- Sizi arayan numarayı TelNumaraSorgula'da bildirerek başkalarını uyarın.
İlk 15 Dakika: Zararı Durdurun
Bu aşamanın tek amacı, dolandırıcının elindeki erişimi kesmektir. Şikâyet, dilekçe ve araştırma biraz bekleyebilir; kart kapatma ve şifre değiştirme beklememelidir. Yaşadığınız duruma en yakın başlığı bulun ve oradaki adımları uygulayın. Birden fazlası sizin için geçerliyse hepsini sırayla yapın.
Kart bilgisi, şifre veya SMS kodu paylaştıysanız
Bankanızı kartın arkasındaki veya resmî mobil uygulamada yazan numaradan arayın. Kartlarınızı kapattırın, gerekirse internet bankacılığı erişiminizi geçici olarak askıya aldırın ve bilginiz dışındaki işlemleri tek tek bildirin. Görüşmenin sonunda başvuru veya kayıt numarasını mutlaka not edin. Ardından internet bankacılığı şifrenizi değiştirin; uygulamada kayıtlı cihazlar ya da açık oturumlar bölümü varsa tanımadığınız her şeyi kaldırın.
Havale, EFT veya FAST ile para gönderdiyseniz
FAST gibi anlık transferler saniyeler içinde karşı hesaba geçer ve dolandırıcılar parayı çoğu zaman hızla başka hesaplara aktarır. Bu yüzden dakikalar önemlidir. Bankanızdan işlemi dolandırıcılık şüphesiyle kayda almasını ve alıcı hesabın bulunduğu bankaya bildirim yapmasını isteyin. Para henüz alıcı hesapta duruyorsa bu bildirim fayda sağlayabilir; ancak sonuç bankaların işlemlerine ve soruşturmanın seyrine bağlıdır, önceden garanti edilemez.
Uzaktan erişim uygulaması kurduysanız
AnyDesk veya TeamViewer türü ekran paylaşım ve uzaktan kontrol uygulamaları, karşı tarafın ekranınızı görmesine ve cihazınızı yönetmesine imkân verir. Önce uçak modunu açarak bağlantıyı kesin, sonra uygulamayı kaldırın. Android'de erişilebilirlik veya cihaz yöneticisi izni verilmiş tanımadığınız uygulamaları da kontrol edin. Banka ve e-posta şifrelerinizi mümkünse bu cihazdan değil, güvendiğiniz başka bir cihazdan değiştirin. Cihazın temiz olduğundan emin olamıyorsanız yedek aldıktan sonra fabrika ayarlarına dönmeyi düşünün.
Telefonunuz aniden “şebeke yok” diyorsa
Şüpheli bir görüşmenin hemen ardından hattınız görünür bir sebep olmadan çekmemeye başladıysa numaranızın başka bir SIM karta aktarılmış olma ihtimalini ciddiye alın. Başka bir telefondan operatörünüzü arayın; hattınızda son yapılan SIM değişikliği ve benzeri işlemleri sorun, gerekirse hattı geçici olarak kapattırın. Bankaların gönderdiği doğrulama kodları numaranıza geldiği için bu adım gecikmemelidir.
Dikkat: Bu dakikalarda sizi "banka güvenlik birimi", "polis" ya da "savcılık" adına arayan biri "işleminizi iptal edelim" derse telefonu kapatın. Dolandırıcılar ilk vurgunun hemen ardından ikinci kez arayıp yeni bir kod veya transfer isteyebilir. Kurumu her zaman kendiniz, bildiğiniz resmî numaradan arayın. Hayati tehlike veya süren bir olay varsa 112 Acil Çağrı ya da 155 Polis İmdat hattını arayın.
İlk 24 Saat: Hesapları Kilitleyin
Acil adımlar tamamlandıktan sonra sıra, dolandırıcının ele geçirmiş olabileceği diğer kapıları kapatmaya gelir. Burada en sık gözden kaçan nokta şudur: Bir hesabın şifresini değiştirmek yetmez; o hesaba bağlı e-posta adresi ve telefon numarası da sizin kontrolünüzde olmalıdır.
e-Devlet şifrenizi paylaştıysanız ya da sahte bir sayfaya girdiyseniz şifrenizi hemen değiştirin. Giriş yapamıyorsanız PTT şubelerinden yeni şifre alabilirsiniz. Güvenlik ayarlarından İki Aşamalı Giriş'i açın ve Kullanım Geçmişi sayfasında tanımadığınız bir giriş olup olmadığına bakın. e-Devlet'in kendi uyarısını hatırlayın: Kurum çalışanları dâhil hiç kimse şifrenizi sormaz.
Kimlik bilgileriniz paylaşıldıysa e-Devlet'te Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun sunduğu Mobil Hat Sorgulama hizmetiyle adınıza kayıtlı hatları kontrol edin. Tanımadığınız bir hat görürseniz ilgili operatöre başvurun ve bu bilgiyi suç duyurusuna ekleyin.
Önce e-posta şifrenizi değiştirin; çünkü diğer hesaplarınızın "şifremi unuttum" bağlantıları oraya gelir. Ardından sosyal medya ve alışveriş hesaplarınızda şifre yenileyin, iki adımlı doğrulamayı açın ve oturum açılmış cihazlar listesinden tanımadıklarınızı çıkarın.
WhatsApp hesabınız ele geçirildiyse kendi numaranızla yeniden giriş yapıp SMS kodunu girin; hesabı kullanan kişinin oturumu kapanır. Karşı taraf iki adımlı doğrulama PIN'i koyduysa 7 gün beklemeniz gerekebilir. Bu sürede yakınlarınızı başka bir kanaldan arayıp sizin adınıza gelecek borç ve kod taleplerine karşı uyarın.
Kanıtları Toplayın
Öfke ve utançla ilk yapılan şeylerden biri yazışmaları silmek ve numarayı engellemektir. Engellemek serbesttir, ama silmeden önce kaydedin. Aşağıdaki belgeleri telefonunuzda ve mümkünse ayrıca bir bilgisayarda ya da bulut depolamada tek bir klasörde toplayın. Başvuru sırasında çıktı almanız istenebileceği için önemli olanları yazdırmak da işinizi kolaylaştırır.
Arama kaydı
Sizi arayan numaranın, tarih, saat ve görüşme süresiyle birlikte ekran görüntüsü.
Mesajlar
SMS, WhatsApp ve e-posta yazışmaları. Silmeyin; ekran görüntüsü alın, mümkünse sohbeti dışa aktarın.
Dekont ve hesap hareketleri
Tutar, işlem saati, alıcı adı ve IBAN bilgisini gösteren dekontlar ile hesap dökümü.
Bağlantılar ve siteler
Tıkladığınız bağlantının ya da bilgi girdiğiniz sahte sitenin adresi ve ekran görüntüsü.
Kurulan uygulamalar
Size kurdurulan uygulamanın adı ve varsa bağlantı kurulan kimlik veya kod.
Kurum görüşmeleri
Banka ve operatörle yaptığınız görüşmelerin tarihi, saati ve verilen kayıt numaraları.
Kronolojik not
Kim aradı, kendini nasıl tanıttı, ne istedi, siz hangi adımı attınız? Hafızanız tazeyken yazın.
İpucu: Kronolojiyi olayın olduğu gün yazın. Birkaç gün sonra saatler ve cümleler karışır. "14.05'te 05xx ile başlayan numara aradı, kendini banka güvenlik birimi olarak tanıttı, SMS ile gelen kodu istedi, 14.12'de kodu söyledim" gibi sade ve saatli bir anlatım, başvuru sırasında sizin de işinizi kolaylaştırır.
Resmî Başvuru ve Banka İtirazı
Resmî başvurunun iki ayağı vardır: ceza süreci (suç duyurusu) ve finansal süreç (bankaya itiraz). İkisi birbirinin alternatifi değildir; aynı anda yürütülmeleri gerekir. Aşağıdaki bilgiler genel yol göstermek içindir, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 158. maddesine göre suça ilişkin şikâyet, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk birimlerine yapılabilir; yazılı ya da sözlü olabilir. Pratikte en yakın polis merkezine, jandarma karakoluna veya adliyedeki başsavcılık bürosuna gidebilirsiniz. Avukat tutmak zorunlu değildir.
Yanınıza kimliğinizi, kanıt klasörünüzü, dekontları ve olayın yaşandığı telefonu alın. Başvurunuzun sonunda size verilen tutanağın bir örneğini ya da evrak veya soruşturma numarasını mutlaka saklayın; bankayla yazışmalarda da bu numara istenebilir.
e-imza veya mobil imzanız varsa UYAP Vatandaş Portal üzerinden Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyet dilekçesi gönderebilirsiniz. Dilekçe, portalın kendi editöründe hazırlanıp elektronik olarak imzalanır. Elektronik imzanız yoksa en pratik yol kolluk birimine veya savcılığa bizzat başvurmaktır.
İçişleri Bakanlığı'nın 112 Web İhbar formu da bir ihbar kanalıdır; ancak belgelerinizi dosyaya eksiksiz ekletebilmek için yüz yüze başvuru çoğu durumda daha elverişlidir.
Kartınızla bilginiz dışında yapılan harcamalar için bankanıza yazılı harcama itirazı yapın. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu'na göre kart çıkaran kuruluş, itiraz ve şikâyetleri yirmi gün içinde gerekçeli olarak cevaplamak zorundadır; kredi kartı işlemlerine ise son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde itiraz edilebilir.
Aynı Kanun, kartın veya kart bilgilerinin kaybolması ya da çalınması hâlinde kart hamilinin sorumluluğunu sınırlarken; bildirim yapılmamasını, ağır ihmal ve kastı bu sınırın dışında tutar. Yani hızlı bildirim, haklarınızı korumanın da parçasıdır.
Kendi onayınızla gönderdiğiniz havale, EFT veya FAST işlemlerinde kartlara özgü harcama itirazı mekanizması işlemez. Bu durumda süreç, bankanızın alıcı bankaya yaptığı bildirim ve savcılığın soruşturma kapsamında alacağı kararlar üzerinden ilerler.
Bankanıza yine yazılı başvuru yapın, karşı IBAN ile işlem saatini belirtin ve başvurunuzun alındığını gösteren belgeyi isteyin. Bu belge, ileride başvurabileceğiniz üst mercilerde de gerekecektir.
Bankadan sonuç alamazsanız
BDDK E-Şikâyet
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun E-Şikâyet sistemi, banka ve diğer finansal kuruluşlarla ilgili şikâyetleri alır. Kurum, şikâyetin önce ilgili bankaya iletilmesini, talep karşılanmazsa bu sisteme başvurulmasını önerir.
TBB Bireysel Müşteri Hakem Heyeti
Türkiye Bankalar Birliği'nin heyetine başvurmadan önce bankanıza yazılı başvuru yapmış ve teyit belgesi almış olmanız gerekir. Başvuru, olayın üzerinden iki yıl geçmeden yapılmalıdır. Başvuru ücretsizdir ve e-Devlet üzerinden de yapılabilir.
Operatör kaynaklı sorunlar
Bilginiz dışında SIM değişikliği yapıldıysa veya adınıza hat açıldıysa önce operatörünüze yazılı şikâyette bulunun. Sonuç alamazsanız BTK Tüketici Şikâyet Bildirim Sistemi'ni (tuketicisikayet.btk.gov.tr) kullanabilir ya da BTK Tüketici İletişim Merkezi'ni 120 numarasından arayabilirsiniz.
Hukuki çerçeveyi merak edenler için kısa bir not: Dolandırıcılık, Türk Ceza Kanunu'nun 157 ve 158. maddelerinde düzenlenir; suçun bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları araç olarak kullanılarak işlenmesi nitelikli hâller arasında sayılır. Olayın hukuki nitelendirmesini savcılık yapar; sizin göreviniz olayı eksiksiz ve belgeli anlatmaktır.
Sonraki Haftalar: Takip ve Dikkat
İlk günlerin telaşı geçtikten sonra dikkat azalır; dolandırıcılar da bunu bilir. Ele geçirilen kimlik bilgileri haftalar sonra kredi başvurusu, yeni hat veya alışveriş hesabı açmak için kullanılabilir. Bu yüzden takibi birkaç hafta sürdürmek önemlidir.
- Hesap hareketleri: Banka uygulamanızın anlık işlem bildirimlerini açın, kart ekstrelerinizi ve hesap dökümlerinizi haftada bir gözden geçirin.
- Kredi kaydı: e-Devlet'teki Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi Raporu ücretsizdir; kredi limit ve borç bilgilerinin yanında bireysel kredi başvurularını da gösterir. Findeks'in ücretli paketlerinde yer alan Uyarı Hizmeti ise adınıza kredili ürün başvurusu yapıldığında SMS veya e-postayla haber verir.
- Hat kontrolü: Mobil Hat Sorgulama'yı birkaç hafta sonra tekrar yapın.
- Dosya takibi: Savcılık ve banka yazışmalarını, tarih sırasıyla aynı klasörde tutun. Size ulaşan her resmî yazının tarihini not edin.
Mağdurların bir kısmı, olaydan günler veya haftalar sonra kendini avukat, "siber takip uzmanı", kripto analisti ya da kamu görevlisi olarak tanıtan kişilerce aranır. Vaat hep aynıdır: Kaybolan para bulunmuştur, geri almak için yalnızca küçük bir "dosya masrafı", "vergi" ya da "komisyon" ödenmelidir.
Bu, aynı kişiyi ikinci kez hedef alan bilinen bir dolandırıcılık yöntemidir. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün uyarısıyla: Kamu görevlileri sizden hesap numarası, para veya altın istemez. Türkiye Bankalar Birliği de hakem heyeti başvuruları için ücret isteyenlere itibar edilmemesi gerektiğini belirtir. Böyle bir arama alırsanız konuşmayı sonlandırın ve olayı mevcut dosyanıza ekletin.
Son olarak kendinize de zaman tanıyın. Uyku sorunu, sürekli olayı düşünme ve telefon çaldığında irkilme sık görülen tepkilerdir. Yaşadıklarınızı güvendiğiniz biriyle paylaşmak, gerekirse profesyonel destek almak toparlanmanın doğal bir parçasıdır.
Başkalarını Korumak İçin Bildirin
Sizi arayan numara, büyük ihtimalle aynı gün başka insanları da aradı. Yaşadıklarınızı birkaç cümleyle paylaşmanız, o numarayı sorgulayan bir sonraki kişinin telefonu açmadan önce uyarılmasını sağlar. TelNumaraSorgula'da bildirim yapmak birkaç dakikanızı alır:
- 1
Numarayı aratın
Ana sayfadaki arama kutusuna sizi arayan numarayı yazın ve numaranın sayfasını açın.
- 2
Aramanın türünü ve değerlendirmenizi seçin
Bildirim formunda aramanın konusunu (örneğin dolandırıcılık girişimi) ve değerlendirmenizi (tehlikeli) işaretleyin.
- 3
Senaryoyu kısaca anlatın
Arayan kendini hangi kurum adına tanıttı, ne istedi, hangi cümleleri kurdu? Dolandırıcılar numara değiştirse de senaryolar tekrar eder; bu yüzden anlatım, numaranın kendisinden bile değerlidir.
Önemli: Yorumunuza adınızı, T.C. kimlik numaranızı, IBAN'ınızı, kaybettiğiniz tutarı veya adresinizi yazmayın. Numaranın başkasına ait olabileceğini ya da taklit edilmiş olabileceğini de unutmayın; tahmin ve suçlama yerine yalnızca yaşadığınızı anlatın. Bu site bir bildirim ve bilgilendirme platformudur; resmî suç duyurusunun yerine geçmez.
Yaşlı Yakınınız Dolandırıldıysa
Kendini polis veya savcı olarak tanıtan, "hesabınız terör örgütü tarafından kullanılıyor" diyerek para ya da altın isteyen senaryolar özellikle yaşlıları hedef alır. Böyle bir olayda yakınınızın ihtiyacı olan ilk şey, yargılanmadan dinlenmektir.
Suçlamadan dinleyin
“Nasıl inandın?” sorusu utancı büyütür ve bir sonraki olayın saklanmasına yol açar. Önce ne olduğunu sakin sakin öğrenin.
Adımları birlikte atın
Bankayı birlikte arayın; hesap sahibinin kendisinin onay vermesi gerekebilir. Karakola veya savcılığa giderken eşlik edin.
Adliyedeki desteği hatırlayın
Adliyelerdeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri, yaşlılar dâhil kırılgan gruplardaki mağdurlara bilgilendirme, yönlendirme ve psiko-sosyal destek sağlar.
Tek cümlelik kural koyun
“Polis, savcı veya banka telefonda para, altın ya da kod istemez.” Bu cümleyi telefonun yanına yazın. Emniyet de savcı ya da polisin operasyon için vatandaştan yardım istemediğini vurgular.
Aile parolası belirleyin
Aile içinde acil para talebi olduğunda sorulacak, sadece sizin bildiğiniz bir soru veya kelime belirleyin.
Bankacılık ayarlarını gözden geçirin
Bankanın sunduğu işlem limitlerini ve bildirim ayarlarını yakınınızla birlikte düzenleyin; bilinmeyen aramalar için telefon ayarlarını birlikte yapın.
Bilinmeyen numaraları susturma ve engelleme ayarları için İstenmeyen Aramaları Engelleme Rehberi'ndeki adımları yakınınızın telefonunda birlikte uygulayabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu soruya kimse önceden kesin bir cevap veremez. Sonuç; işlemin türüne, bankaya ne kadar hızlı bildirim yaptığınıza, paranın alıcı hesapta durup durmadığına ve soruşturmanın seyrine bağlıdır. Yapabileceğiniz en etkili şey bankanızı hemen aramak, suç duyurusunda bulunmak ve tüm belgeleri eksiksiz saklamaktır.
Zorunlu değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 158. maddesine göre ihbar ve şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir; sözlü başvurular tutanağa geçirilir. Tutarın yüksek olduğu veya sürecin karmaşıklaştığı durumlarda bir avukattan destek almak faydalı olabilir. Adliyelerdeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri de adli yardım konusunda bilgi verir.
Evet. Kodun geldiği SMS'i tekrar okuyun; kod hangi işlem veya hangi hesap için gönderildiyse o hesabın şifresini hemen değiştirin ve bankanızı ya da ilgili kurumu arayın. Paylaşılan bilgiler, günler sonra yapılacak ikinci bir saldırının temeli olabilir. Olayı yine de kayıt altına almanız ve numarayı bildirmeniz önerilir.
Bankanın cevabını yazılı olarak saklayın. BDDK'nın E-Şikâyet sistemi, bankaya ilettiğiniz talebin karşılanmadığı durumlar için bir başvuru kanalıdır. Türkiye Bankalar Birliği Bireysel Müşteri Hakem Heyeti'ne de, bankanıza yazılı başvuru yapıp teyit belgesi aldıktan sonra ve olayın üzerinden iki yıl geçmeden başvurabilirsiniz. Bu başvurular ücretsizdir; hukuki destek almak da ayrıca değerlendirilebilir.
e-Devlet Kapısı'nda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun sunduğu Mobil Hat Sorgulama hizmetiyle adınıza kayıtlı mobil hatları görebilirsiniz. Tanımadığınız bir hat görürseniz ilgili operatöre başvurun ve bu bilgiyi suç duyurusu dosyanıza ekleyin.
Uygulamaya kendi numaranızla yeniden giriş yapıp SMS ile gelen kodu girin; WhatsApp'a göre bu adımda hesabı kullanan kişinin oturumu kapanır. Karşı taraf iki adımlı doğrulama PIN'i belirlediyse yeniden giriş için 7 gün beklemeniz gerekebilir. Bu sürede yakınlarınızı, sizin adınıza gelen para veya kod taleplerine yanıt vermemeleri için başka bir kanaldan uyarın.
Çok dikkatli olun. Mağdurlara ulaşıp ücret, komisyon veya “dosya masrafı” karşılığında parayı geri getirmeyi vaat etmek bilinen bir ikinci dalga dolandırıcılık yöntemidir. Polis ve savcılar telefonla para istemez; soruşturmanız resmî kanallardan yürür. Bu tür bir aramayı da kayıt altına alıp dosyanıza ekleyin.
Sonuç
Dolandırıcılığa uğradıktan sonra atılan adımlar, en az önleyici adımlar kadar önemlidir. Sıra hep aynıdır: önce erişimi kesin, sonra hesapları kilitleyin, kanıtları toplayın, resmî başvuruyu yapın ve takibi bırakmayın. Paranın geri gelip gelmeyeceğini kimse önceden bilemez; ama hızlı ve belgeli hareket eden mağdurlar, hem bankayla hem de soruşturmada çok daha güçlü bir konumda olur.
Bu süreçte yalnız olmadığınızı unutmayın. Yaşadıklarınızı paylaşarak başka birinin aynı tuzağa düşmesini önleyebilirsiniz. Sizi arayan numarayı TelNumaraSorgula üzerinde aratıp bildirebilir, dolandırıcıların kullandığı senaryoları tanımak için Telefon Dolandırıcılığı Rehberi'ni okuyabilirsiniz.
Sizi arayan numarayı bildirin
Numarayı sorgulayın, deneyiminizi paylaşın ve başkalarını uyarın.